|
FOBİLER
Fobiyi en basit anlamıyla bir nesne
ya da durumla ilgili, orantılı olmayan ve onu yaşayan tarafından
anlamsız olduğu anlaşılan engelleyici, korkunun ve endişenin
aracılık ettiği korku durumu olarak belirtebiliriz. Ortada gerçek
bir tehlikenin olmadığı hayatın akışını bozan korkulara (yükseklik,
kapalı yer, sosyal ortamlarda bulunma, yılan örümcek gibi
hayvanlardan; korka durumuna fobi denir.
Fobiyi yaşayan kişi bunun anlamsız olduğunu çoğu zaman bilir fakat bu
korkusundan kaçınamaz.
Fobiler
genel olarak iki gruba ayrılırlar. Bunlar Özgül Fobiler ve Sosyal
Fobiler Özgül Fobiler
Özgül Fobiler, belirli bir nesne ya da bir durumla karşılaşınca ya da
karşılaşma beklentisi olduğu zaman ortaya çıkan asılsız korkulardır. Bu
tür fobilerin yaşam boyu görülme sıklığı %7, kadınlarda ise %16'dır. Bu
tür fobiler kişinin yaşadığı kültüre ve sosyal ortama göre değişebilir.
Kültürdeki yaygın olan inançlar insanların nelerden korkacağını
belirleyebilir. Bizim ülkemizde özellikle İstanbul'da insanlar gece
deprem olacak diye gündüz olduklarından daha çok korkarlar bunun
nedenide daha önce yaşadıkları depremin gece olmuş olmasıdır.
Sosyal Fobiler
Sosyal fobi, başkalarının orada bulunması yada başkalarının yanında
bulunma ile ilgili mantıklı olmayan, ısrarlı bir korkudur. Bu bozukluk
yaşamı çok fazla kısıtlayıcı olabilir. Fobik kişi genellikle
izlenebileceği durumlardan uzaklaşmaya çalışır, eğer bulunmak zorunda
kalırsa da bu oratmlarda utangaç bir tutum sergiler. Bu kişilerde
topluıluk önünde konuşmaz, bir toplulukta kendisine söz verilmesi,
dışarıda yemek yemek, tanımadığı kişilerle tanışmak, ortak tuvaletleri
kullanmak ya da başkalarının olduğu yerde herhangi bir iş yapmak aşırı
kaygı doğurur.
Sosyal
fobiler bazı durumlarda genelleşmiş olabilir. Bu durumlarda korkunun
başlangıcı yaşamın ilk yıllarına kadar dayanır ve bu kişilerde alkol
madde kullanımıda daha fazla olabilir. Sosyal fobiler oldukça
yaygındır; yaşam boyu görülme sıklığı erkeklerde %11, kadınlarda ise
%15'tir. Sosyal fobiler diğer bozukluklarla birlikte oldukça sık
görülür. genelleşmiş kaygı bozukluğu, çekingen kişilik bozukluğu ve
en önemlisi panik atakta çok sık görülür. Özgül fobilerde
olduğu gibi, sosyal fobiler de kültürler arasında biraz değişiklik
gösterebilir.

Fobilerin Tedavisi
Pek çok insan fobilerinden kimi zaman sessizce yakınır fakat tedavi için
hiçbir yol aramaz. Bir çok klinisyen tarafından fobik tanısı konabilecek
kişi kendisinde dikkate değer bir bozukluk olduğunu düşünmez.
Bir tedavi arama yolu anca mesleki bir durum sonucu veya hayatında olan
yeni değişiklikler sonucu oluşur. Fobilerin
tedavisinde sistematik duyarsızlaştırma yöntemi, bilişsel davranışçı
terapi ile oldukça başarılı sonuçlara ulaşabilmekteyiz. |